De parachute moet wel
open kunnen

"Als je als parachutist uit een vliegtuig springt, is dat een risicovolle activiteit. Je moet er op kunnen vertrouwen dat er voldoende voorzorgsmaatregelen zijn getroffen om veilig op de grond te kunnen landen. Weigert de parachute open te gaan, dan is dat fataal." Iemand anders heeft tot taak vooraf die parachute op de juiste manier op te vouwen en ervoor te zorgen dat deze tijdens de vrije val opengaat. "Maar als die persoon nu eens niet de werkvoorschriften in acht heeft genomen, of iets essentieels vergeten is, wat dan?", stelt Dick Nijen Twilhaar retorisch. "Wat je vaak ziet in de praktijk is dat ongelukken juist gebeuren als iemands veiligheid van anderen afhankelijk is. Dat opvouwen van die parachute is wat wij noemen een HSE-kritische taak."
Dichter bij huis en dichter bij Shell is het voorbeeld van een ontruimingssysteem dat in werking treedt als er brand is in een kantoorgebouw. "Je kunt als bewoner van dat gebouw een zeer hoog ontwikkeld veiligheidsbewustzijn hebben, maar als zo'n ontruimingssysteem niet functioneert kun jij bij brand toch in een zeer gevaarlijke situatie komen, omdat je niet tijdig gewaarschuwd wordt. Degene die dat systeem onderhoudt en test op functioneren, heeft de sleutel in handen of jij als bewoner werkelijk veilig in dat gebouw kunt verblijven. Schort er iets aan dat onderhoud en wordt die HSE-kritische taak onvoldoende gecontroleerd, dan is veiligheid maar een heel relatief begrip."

Systematisch Shell-maatschappijen zien er nauwlettend op toe dat veiligheidsregels strikt worden nageleefd, zegt Nijen Twilhaar. "Daar staat ons bedrijf internationaal om bekend. Zeker als de uitvoerders van HSE-kritische taken en medewerkers die daardoor beschermd worden deel uitmaken van dezelfde afdeling, staan hen de HSE-systemen en informele 'checks en balances' ter beschikking. Echter, als de HSE-kritische zaken bij een andere afdeling worden neergelegd, kan dat op zich de kans op fouten of het vergeten van zaken vergroten. Daarom ook is het zo belangrijk dat er heel goed en heel systematisch wordt gekeken naar al die HSE-kritische taken. Welke taken zijn dat allemaal en waar bevinden die zich precies op een locatie? Waar zit iemand voor iemand anders die parachute op te vouwen?"

Zuurkasten Nijen Twilhaar: "Van al die HSE-kritische taken hebben we voor alle gebouwen van Exploratie & Productie in Rijswijk een inventarisatie gemaakt. We hebben een systematische lijst gemaakt van dingen die mis kúnnen gaan. Die hebben we stuk voor stuk bekeken, geordend en gecontroleerd. We hebben heel nauwkeurig gekeken of de voorschriften om veiligheid te garanderen ook echt worden nageleefd."
Hij noemt als voorbeeld de zuurkasten in de laboratoria. "Daarbij is het essentieel dat de afzuiging van voor de mens schadelijke stoffen in orde is en goed wordt onderhouden. Daar worden regelmatig metingen uitgevoerd. Ook die metingen moet je heel precies en aandachtig uitvoeren. In totaal zijn er zeventig HSE-kritische taken gecontroleerd aan de hand van een standaardlijst. Een externe organisatie heeft daar audits op uitgevoerd."

Nijen Twilhaar: "Vroeger zeiden we: Een organisatie is veilig als er geen ongelukken gebeuren. Maar die redenering klopt niet helemaal. Een organisatie is alleen veilig als ook de HSE-kritische taken naar behoren worden uitgevoerd. Door er nu kritisch naar te kijken, hebben we geleerd hoe het beter kan. Veel tijd en geld wordt er uitgetrokken om zaken te optimaliseren. Een aanpak die nu begint te werken."