Balans tussen emoties en feiten

Sinds februari 2007 wint de NAM bij het Friese Moddergat gas vanuit nieuwe velden onder de Waddenzee. Ongeveer vijftien jaar voorbereiding ging eraan vooraf. “Tja, we hebben het over de Waddenzee”, kijkt Pieter van de Water, bij de NAM projectleider vergunningen Waddenzee, terug op de voorgaande lange jaren. “Het is grote betrokkenheid, veel emotie en een hang naar absolute zekerheid.”
Die absolute zekerheid werd maatschappelijk geëist en door de politiek ook overgenomen. Het leidde tot een uitgebreide studie naar die ene wezenlijke vraag: leidt gaswinning wel of niet tot een zodanige bodemdaling dat zandplaten deels onder water verdwijnen, waardoor schade aan natuur en milieu kan optreden?
Het aanvankelijke antwoord van de NAM was, gegeven in 1995 en onderbouwd door onafhankelijke studies: ‘Nee, geen schade, want de natuurlijke dynamiek in het gebied is dermate hoog dat de (kleine) bodemdaling die kan worden verwacht, via natuurlijke aanslibbing en zandsuppletie ruim wordt aangevuld.’

Hand aan de kraan Maatschappelijk en politiek was dat antwoord op dat moment echter niet genoeg om die ‘hoge betrokkenheid, veel emotie en een hang naar absolute zekerheid’ te bevredigen. De Tweede Kamer eiste dat ‘resterende onzekerheden’ weggenomen zouden worden. Dus moest meer studiewerk en monitoring worden gedaan.
NAM-ecoloog en milieuadviseur George Wintermans: “De door de overheid ingestelde Commissie Meijer adviseerde toen om voor menselijke activiteiten in en om de Waddenzee vooraf door wetenschappers de gebruiksruimte te laten definiëren. In feite is dat voor gaswinning de ruimte voor bodemdaling en zeespiegelstijging samen waarbij de natuurwaarden niet worden aangetast.”

Voor de gaswinning komt dat neer op het verschil tussen de verwachte snelheid van natuurlijke aanslibbing en zandsedimentatie en die van de zeespiegelstijging. Het verschil daartussen kan dan gebruikt worden om de bodemdaling voor gaswinning op te vangen.
Zo werd het afgesproken en zo wordt het nu uitgevoerd. Met als extra garantie dat mocht de bodemdaling onverwacht toch de aanslibbing dreigen te overtreffen, de NAM de productiekraan aandraait; de geboorte van de slogan: ‘Produceren met de hand aan de kraan’.

Opengedraaid In totaal heeft het Wadden Permit Team van de NAM vorig jaar 33 vergunningen moeten binnenhalen, voordat in februari 2007 op de locatie Moddergat, vlak achter de Noord-Friese waddendijk, de kraan van de twee productieputten kon worden opengedraaid. Zo stroomt nu het eerste gas van de naar verwachting ruim twintig miljard kubieke meter in de zes gasvelden. De productie gebeurt vanaf de locaties Moddergat, Vierhuizen (in 2008) en Lauwersoog (in 2009).

Goede balans Tegen de verleende vergunningen is beroep aangetekend door een aantal partijen bij de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State. Door enkele van deze partijen is ook een schorsingsverzoek ingediend (een soort kort geding, bedoeld om een verbod te krijgen op een begin van de constructiewerkzaamheden en start van de productie). Dit verzoek werd in oktober 2006 afgewezen, zodat de NAM ‘op eigen risico’ van start kon gaan. Pieter van de Water: “Naar ons idee ligt er nu een pakket kennis, vergunningvoorschriften en garanties dat het risico van aantasting van de Waddenzee redelijkerwijs uitsluit en een goede balans heeft gebracht tussen emoties en feiten.”
Naar verwachting doet de Raad van State eind dit jaar uitspraak in de bodemprocedure.